Jaarlijkse Pentest of PTaaS? Een Realistische Kostenvergelijking

Deze vraag komt bijna altijd op hetzelfde moment. Na een incident, tijdens een budgetbespreking of wanneer duidelijk wordt dat “één keer per jaar testen” niet meer strookt met hoe snel IT vandaag beweegt. Bedrijven willen weten wat ze werkelijk betalen, wat ze ervoor terugkrijgen en waar de blinde vlekken zitten.

Hieronder leggen we het uit zoals we het in de praktijk zien bij bedrijven in België en Nederland, zonder één van beide modellen te promoten. De juiste keuze hangt af van context, risico en maturiteit.

Eerst de begrippen scherp

Jaarlijkse pentest

Een klassieke pentest is een mensgedreven momentopname. Er wordt binnen een afgebakende scope en periode getest met focus op creativiteit, aanvalsketens en technische diepgang. Het resultaat is een rapport met bevindingen en aanbevelingen, vaak gevolgd door een retest.

Continuous security validation (PTaaS)

Continuous security validation, vaak aangeboden als Pentesting as a Service (PTaaS), is doorlopende of herhaalbare validatie van security controls. Aanvalstechnieken worden gesimuleerd om misconfiguraties, te ruime rechten en zwakke controles zichtbaar te maken. In een PTaaS-model gebeurt dit via een platform, vaak met credits die flexibel inzetbaar zijn.

Belangrijk: dit is geen keuze tussen “oud” en “nieuw”. Het zijn verschillende instrumenten met elk hun eigen sterktes.

Wat bedrijven in realiteit betalen: de verborgen kosten

Wanneer men over kosten spreekt, gaat het meestal alleen over de factuur. In de praktijk zitten de echte verschillen op drie andere vlakken.

1. Interne tijd en opvolging

Bij een jaarlijkse pentest komt meer kijken dan testen alleen. Scope bepalen, afstemming, interne validatie van bevindingen, prioriteiten bepalen, fixes uitvoeren en opnieuw testen. Dat vraagt tijd van IT, security en vaak ook development.

Bij PTaaS en continuous validation zijn resultaten sneller en frequenter beschikbaar, vaak met extra context. Dat kan interpretatietijd verminderen, maar vraagt wel een vaste manier van werken om bevindingen structureel op te volgen.

In veel bedrijven blijkt deze interne tijd een grotere kost dan de test zelf.

2. Window of exposure

Een pentest kan technisch sterk zijn en toch snel verouderen. Nieuwe releases, cloudwijzigingen of aangepaste toegangsrechten veranderen het risicoprofiel meteen na de test.

Continuous security validation verkleint dat venster door vaker te testen. De waarde zit hier niet in “meer testen”, maar in “minder tijd ongetest”.

3. Scope en realiteit

Een pentest heeft altijd een duidelijke scope. Alles daarbuiten blijft onbekend. Continuous validation kijkt vaker en breder naar aanvalspaden en configuraties, maar heeft ook zijn grenzen. Beide vullen elkaar aan, geen van beide is volledig op zichzelf.

Drie herkenbare praktijksituaties

Case 1: frequente changes

Bedrijven met regelmatige releases of cloudwijzigingen zien vaak dat pentestbevindingen al achterhaald zijn tegen dat ze opgevolgd worden. Of dat na de pentest nieuwe risico’s ontstaan die maanden blijven liggen.

Hier werkt PTaaS goed als basis, aangevuld met gerichte pentests voor diepte en creativiteit.

Case 2: cloud, identity en SaaS centraal

Bij veel bedrijven zit het grootste risico in identity, toegangsrechten en configuraties, niet in klassieke kwetsbaarheden. Continuous validation is hier sterk. Pentests blijven waardevol voor applicaties, externe aanvalsvlakken en maatwerk, vooral wanneer ze gericht worden ingezet.

Case 3: governance en aantoonbaarheid

Voor audit en management is herhaalbaarheid belangrijk. Een jaarlijks rapport geeft een momentbeeld. Doorlopende validatie geeft inzicht over tijd. Pentests brengen dan weer scenario’s en aanvalsketens die automatisatie niet altijd afdekt.

Wat is nu “goedkoper”?

Kijk je alleen naar de factuur

• Jaarlijkse pentest: duidelijke kost per engagement
• PTaaS: voorspelbare jaarlijkse kost, vaak via abonnement of credits

Kijk je naar de totale kost

PTaaS wordt vaak interessanter wanneer:

• Er regelmatig wijzigingen zijn
• Interne securitycapaciteit beperkt is
• Continu inzicht belangrijker is dan een jaarlijkse momentopname

Een jaarlijkse pentest blijft logisch wanneer:

• De scope klein en stabiel is
• De grootste risico’s duidelijk afgebakend zijn
• Het team bevindingen snel kan interpreteren en oplossen

De rol van credits in een PTaaS-model

Een belangrijk verschil met klassieke trajecten is het werken met credits.

Credits passen bij risico-gestuurd werken

Niet alles moet elk jaar vast worden ingekocht. Bedrijven kunnen budget inzetten waar het risico het hoogst is. Dit kwartaal meer focus op cloud of identity. Volgend kwartaal een phishing- of social engineering test. Jaarlijks een diepere red team oefening. Credits maken dat flexibel zonder telkens een nieuw aankooptraject.

Awareness en social engineering zijn geen losstaand product

Phishing, vishing en fysieke testen zijn aanvalstechnieken, geen HR-training. Ze horen logisch thuis in hetzelfde offensieve kader als pentesting en red teaming. Een misconfiguratie, zwakke MFA en goed getimede phishing vormen samen één aanvalsketen. Een creditsmodel laat toe om die samenhang ook praktisch te organiseren.

Red teaming hoeft niet altijd vast ingekocht te worden

Veel bedrijven willen red teaming, maar niet elk jaar, niet altijd even groot en soms alleen op specifieke scenario’s. Via credits kan red teaming kleiner, gerichter en gecombineerd worden met voorafgaande validation of pentests. Dat verlaagt de drempel zonder het niveau te verlagen.

Wat dit model in de praktijk sterk maakt

In omgevingen waar dit goed werkt, zien we doorgaans een aantal terugkerende kenmerken:

• Pentesting en continuous validation vormen samen de technische basis
• Awareness en social engineering worden bewust ingezet op momenten waar ze het meeste effect hebben
• Red teaming blijft een strategisch instrument met duidelijke doelstellingen en scope

Voor bedrijven voelt deze aanpak aantrekkelijk omdat ze:

• Budget doelgerichter kunnen inzetten
• Security in samenhang bekijken in plaats van als losse producten
• Minder administratieve drempels ervaren bij het aanpassen van hun securitystrategie

Tot slot

De keuze tussen een jaarlijkse pentest, continuous security validation of PTaaS is geen zwart-witbeslissing. Voor veel bedrijven ligt de beste oplossing in een combinatie, afgestemd op hun risico’s, veranderingen en interne capaciteit.

De juiste keuze is diegene die helpt om risico’s sneller te zien, beter te begrijpen en effectiever te verminderen.

Drie suggesties

1. Breng je belangrijkste assets en hun wijzigingsfrequentie in kaart. Dat stuurt de keuze meer dan de prijs.
2. Denk in totale kost over een jaar, inclusief interne tijd en risico, niet alleen in testprijzen.
3. Overweeg een creditsmodel als je flexibiliteit wil tussen pentesten, awareness, red teaming en social engineering.

Bedrijven die hun keuze tussen jaarlijkse pentesting en PTaaS afstemmen op hun risico’s, omgeving en groeipad, bouwen aan een sterkere en veerkrachtigere securitypositie. Wie dit verder wil aftoetsen, kan die afweging bespreken met het Sectricity Security Team.